BL slide

BD PozorišteMusej Savremen Umjetnosti RSGospodskaVrbaska lastaKastel

AktuelnostiInfo servisFotogalerijeBL crticePartnerimojTim PONUDA

Spomenik palim borcima



Skulptura jugoslavije

 Skulpturama se zbog različitih simbola na štitovima pridaju različita imena i značenja 

 

Snimak iz 1933

Snimak Banskog dvora iz 1933.

 

Kraljevski orao

 Kraljevski orao iznad glavnog pročelja, uništen u vrijeme drugog svjetskog rata

 

Skulpture Jugoslavije

Skulpture iznad svih ulaza

 

Glavni ulaz

Glavni ulaz

 

Stepenište

Glavni ulaz-unutrašnje stepenište

Kulturni centar Banski dvor

 

Banski dvor sagrađen je u periodu od 27. avgusta 1930. do jeseni 1931. godine kao sjedište bana Vrbaske banovine.

Zgrada je djelimično oštećena prilikom bombardovanja Nijemaca aprila 1941. U ratnom periodu korištena je za potrebe okupatorske vojske.
U poslijeratnom periodu zgrada je korišćena kao vojno i političko sjedište da bi Narodni odbor Grada Banjaluka na sjednici održanoj 8. marta 1955. godine donio odluku o osnivanju kulturne institucije pod nazivom Dom kulture. Od 1955. godine, odlukom koju su donijele tadašnje gradske vlasti, zgrada se daje na upravljanje Domu kulture.

Zavod za zaštitu kulturnoistorijskog i prirodnog nasljeđa Bosne i Hercegovine 1978. godine je stavio pod zaštitu države zgradu Doma kulture kao jedinstvenu arhitektonsku cjelinu neoklasicističkog stila sa ukrasnim detaljima preuzetim iz srpske srednjevjekovne arhitekture. Enterijeri velike dvorane, vijećnice i svečanog salona autentičnog su izgleda i takođe su pod zaštitom kao i dio sačuvanog namještaja koji je zaštićen kao pokretno kulturno dobro.

Banski dvor je građen prema projektu grupe autora: Jovanke Bončić, Anđelije Pavlović, Jovana Rankovića, Petra Gačića i Dušana Simića. Projekt je objedinio i razradio inženjer Nikola Fedorov iz Beograda. Radove je izvodila firma Crnić iz Zagreba.
Banska palata imala je 150 soba za administrativno-upravni aparat Banovine, koji je u zgradu uselio 24. novembra 1931. godine.
Dekorativne radove, jedan metar visoke kapitele i fine ukrase na fasadi, izvodio je vajar Rudolf Špigler iz Zagreba od maja do jula 1931. Iznad svakog od tri ulaza nalaze se po dvije skulpture od bijelog francuskog cementa.

Njih je izvajao Đorđe Jovanović, vajar iz Beograda. Skulpture su postavljene sredinom 1932. godine. O tome kakvo je njihovo alegorijsko značenje mogu se čuti različita tumačenja, ali je opšteprihavćeno da su to skulpture Jugoslavije.
Isti vajar isklesao je u italijanskom mermeru poprsja kralja Aleksandra i kraljice Marije u prirodnoj veličini, koja su oktobra 1931. godine postavljena u svečanoj sali.

Ban
Skulptura bana Milosavljevića, prvog bana i najzaslužnujeg za izgradnju Banskog dvora

Kompozicija fasada, sa lučnim završecima i dekorativno obrađenim kapitelima uokviruje polukružne otvore, objedinjuje elemente klasicizma sa elemenatima srednjovjekovnog srpskog graditeljstva. Može se govoriti i reprezantativnom i funkcionalnom objektu velike umjetničke vrijednosti. Likorezci Alojz Duhač i Franc Kulman izradili su na čeonoj fasadi, ispod glavnog vijenca i sredinom 1931. godine postavili reljefnog dvoglavog orla. Orao je skinut i nestao aprila mjeseca 1941. godine.

Banski dbor
Banski dvor
Koncert
Koncert Banjalučke filharmonije u koncertnoj dvorani Banskog dvora

Od 1998. godine zvanično postaje javna kulturna ustanova sa nazivom Banski dvor – Kulturni centar. Osnovna djelatnost je multimedijalnog karaktera i obuhvata: koncerte, izložbe, monodramske predstave, video projekcije, tribine, predavanja, književne manifestacije kao i aktivnosti klubova i ateljea.


Enterijeri Banskog dvora veoma su reprezentativni, a neki od njih, kao što su Koncertna dvorana, Vijećnica i Svečani salon, sačuvali su autentičan izgled.

Posebnu pažnju treba skrenuti na veliku Koncertnu dvoranu koja svojim izgledom, a posebno svojom akustičnošću, plijeni pažnju kako publike tako i umjetnika.

 

Godine 1962. banjalučki likovni umjetnici su u Domu kulture otvorili izložbu pod nazivom Jesenji salon i zasnovali značajnu jugoslovensku bijenalnu manifestaciju koja je od sedmog Salona prerasla i u međunarodnu selekciju likovnih umetnosti.
U izložbenim prostorima Kulturnog centra banjalučka publika je vidjela mnogobrojne međunarodne izložbe, ali i djela naših najpoznatijih umjetnika: Konjovića, Murtića, Hakmana, Peđe Milosavljevića, Šuteja, Maražove, Ličenoskog, Bućana, Zagorke Stojanović... i mnogih drugih.
Povremeno je vršen i otkup slika i grafika tako da Kulturni centar posjeduje značajnu umjetničku zbirku.

Koncertna dvorana
Velika koncertna dvorana Banskog dvora
Hol
Hol Banskog dvora
Vjećnica
Vjećnica Banski Dvor

Banjalučka publika u Koncertnoj dvorani i Vijećnici do sada je vidjela i velika imena pozorišne scene: čuvenog francuskog pantomimičara Marsela Marsoa, Living teatar iz Njujorka, Menjuhina, Ivu Pogorelića, Stefana Milenkovića, velikane jugoslovenske pozorišne umjetnosti Miru Stupicu, Ljubu Tadića, Peru Kvrgića, Fabijana Šovagovića, Miru Banjac, Zorana Radmilovića i mnoge druge. Ljubitelji pisane riječi vidjeli su i čuli u Vijećnici velikane naše književnosti: Ivu Andrića, Desanku Maksimović, Branka Ćopića, Mešu Selimovića, Stevana Raičkovića, Svetlanu Velmar Janković, Milorada Pavića, Dobricu Ćosića, i mnoge druge.
Od 6500 kvadratnih metara korisnog prostora Kulturni centar trenutno ne koristi samo za svoje sadržaje jer dio prostora koriste Radio-televizija Republike Srpske i Rektorat banjalučkog univerziteta. Donedavno je jedan dio prostora korišten i za potrebe Predsjetništva Republike Srpske.

Tokom godine u ovim prostorima održi se preko trideset koncerata klasične muzike, renomiranih umjetnika i ansambala iz zemlje i svijeta, veći broj izložbi domaćih i gostujućih umjetnika, književne večeri, promocije, poetske i monodramske večeri.
Manifestacije se priređuju najmanje dva do tri puta sedmično, pa se može reći da Kulturni centar svakodnevno nudi različite kulturne sadržaje.

Za Banski dvor svaki Banjalučanin veže različite uspomene.
Prve igranke, džez, matura, Novogodišnja zabava, sjajan koncert, književno veče...
Mene veže pomalo od svega toga, ali i sjećanje na neostvarenu želju jednog mog druga. Svako ima takvog druga. A on je često ponavljao, da bi htio da se ujutru pojavi u pidžami i protegne na glavnom balkonu iznad centralnog ulaza Banskog dvora i da na balkonu pojede fišek špica. Tad je u trendu bio Endi Vorhol, pa je on -taj moj drug, svoju želju krstio kao Seed performance in the House of Culture in honor of Andy.
I danas je u Banskom dvoru možda malo previše elite i premalo publike, pa ovu davnašnju ideju ostavljam na razmatranje budućim generacijama.

M.M.

   

BLINFO logosva prava zadržava mojTim
Copyright © 2008-2011, M.M.